شصت و دومين سالگرد دوبله ايران در حالي فرا مي رسد كه دوبله در ايران، از سال هاي طلايي خود فاصله گرفته و در سراشيبي كيفيت افتاده است.
فيلم فرانسوي «دختر فراري» نخستين فيلمي بود كه سال ١٣٢٥، در سينما كريستال باهمت «اسماعيل كوشان» در ايران دوبله شد.
شايد بتوان ردپاي هنر دوبلاژ ايران را از ابتداي دهه ١٣١٠ دنبال كرد. آغاز اين امر به سال ١٣٠٩ و ورود نخستين فيلم ناطق به ايران برمي گردد. در اين سال با افتتاح سينما «پالاس» در ايران، اين پديده جديد پس از اين كه سه سال از ناطق شدن سينما در ايران مي گذشت، وارد ايران شد و در همه نقاط دنيا با استقبال زياد علاقه مندان روبه رو شد. در اين زمان سالن هاي سينما براي فهم موضوع فيلم ها از وجود يك نفر مترجم استفاده مي كردند كه هنگام نمايش، قصه فيلم را با صداي بلند براي تماشاگران تعريف مي كرد.
مدتي بعد ترجمه ميان فيلم ها متداول شد. به اين صورت كه پس از چند دقيقه اي كه از نمايش فيلم مي گذشت، نوشته اي روي پرده ظاهر مي شد و خلاصه آن چه كه گذشته بود در چند جمله به زبان فارسي پديدار مي شد البته اين مطالب را اكثر تماشاگران، نمي توانستند بخوانند. به اين ترتيب حضور فردي با سواد جهت خواندن اين متون در سالن سينما ضروري شد.
اما مردم اين روش ابتدايي را نمي پسنديدند. شيوه زيرنويس هم مقرون به صرفه نبود، ضمنا اختصار جملات نمي توانست عطش تماشاگران را سيراب كند.نخستين نمونه هاي نمايش فيلم با گفتار فارسي مربوط به پيش از شهريور ١٣٢٠ مي شود كه سينماهاي تهران، فيلم خبري مربوط به افتتاح راه آهن ايران را با اين شيوه نمايش دادند. همچنين در دوران جنگ جهاني دوم، تعداد زيادي از فيلم هاي خبري متفقين با گفتار فارسي در سينماهاي كشور نمايش داده شد.از اوايل دهه ١٣٢٠ تعدادي از جوانان علاقه مند، به فكر دوبله فيلم افتادند و نخستين شخصي كه در اين زمينه پيشگام شد، «اسماعيل كوشان» بود كه سال ١٣٢٥ يك فيلم فرانسوي به نام «يوميه راندوو» ساخته «هانري دوكوان» را در استانبول تركيه، به فارسي دوبله كرد و نام آن را براي پخش در تهران به «دختر فراري» تغيير داد.
علت انتخاب تركيه اين بود كه در آن كشور چند سالي بود كه تكنيك دوبلاژ رايج شده بود و برخلاف ايران داراي استوديوهاي مجهز دوبلاژ بود. دوبله اين فيلم حدود يك سال طول كشيد و تعدادي از دانشجويان ايراني و يوناني هاي مقيم استانبول در آن گويندگي كردند. نام استوديويي كه دوبله اين فيلم در آن انجام شد، «سس فيلم» بود.مدتي بعد «كوشان» چند فيلم را در قاهره دوبله كرد و به ايران فرستاد. سپس سال ١٣٢٥ با وارد كردن تجهيزات فني صدابرداري، استوديويي به نام «ميترافيلم» در تهران تاسيس و به كمك «پرويز خطيبي» نمايشنامه نويس مشهور آن زمان تا سال ١٣٣٠ حدود ١٠ فيلم را در آن استوديو دوبله كرد.مقارن با اين تلاش ها در تهران، عده اي از جوانان دوستدار سينما نيز اقدام به تاسيس استوديوي «دوبلاژ فيلم» كردند كه نخستين گام آن ها منجر به راه اندازي استوديو «ايران نو فيلم» در تيرماه ١٣٢٢ شد. بنيانگذاران اوليه اين استوديو «منصور مبيني» و «جلال مغازه اي» بودند. تلاش هاي آن ها در سال ١٣٢٧ به بار نشست. در اين مدت با اضافه شدن «ميرسپاسي»، «حسين دهلوي»، «محمدعلي امامي»، «بهاءالدين شريعتمداري»، «مجتبي بديعي»، «فاضل سرجويي»، «احمد شيرازي»، «امير قاسم خاني» و «عطاء الله زاهد» و ساخت دستگاه هاي فني ، اين افراد موفق شدند فيلمي به نام «مرا ببخش» محصول سينماي فرانسه،را به عنوان نخستين محصول خود اكران كنند.
در سال ١٣٢٨، «عطاء الله زاهد» به همراه برادران «ضياءالواعظين»، «شيرازي»، «خاني»، «مغازه اي» و «سعيد غياثي»، استوديو «آريا فيلم» را تاسيس و فيلم «آهنگ شهرزاد» را دوبله كردند كه نسبت به كارهاي پيشين، به مراتب حرفه اي تر و قابل قبول تر بود.
به اين ترتيب با حرفه اي شدن تدريجي تكنيك دوبلاژ فيلم در ايران و استقبال فراوان مردم از اوايل دهه ١٣٣٠ استوديوهاي دوبلاژ يكي پس از ديگري در تهران گسترش يافتند و با بهره گيري از بازيگران سينما، راديو و تئاتر اقدام به دوبله فيلم هاي خارجي كردند.در آن سال ها دوبله فيلم در ايتاليا بسيار پيشرفته بود. به همين سبب شخصي به نام «آلكس آقابابيان» سال ١٣٣١ به «رم» رفت و در آن جا، تشكيلات دوبلاژ را به نام «داريوش فيلم» راه اندازي كرد و به كمك دانشجويان ايراني مقيم رم، فيلمي به نام «فريدون بينوا» را دوبله و روانه سينماهاي تهران كرد. اين فيلم به دليل تغيير اسامي شخصيت ها از ايتاليايي به ايراني با استقبال فوق العاده سينماروها روبه رو شد. با رونق گرفتن كار دوبلاژ فيلم در رم تعدادي از دوبلورهاي ايران به آن سامان مهاجرت كردند و اين امر باعث بالاتر رفتن كيفيت دوبله فارسي در رم شد.پس از طي دوراني نسبتا طولاني از اوايل دهه ١٣٤٠، دوبلاژ فارسي در ايتاليا متوقف شد. اين اتفاق مقارن با تشكيل سنديكاي گويندگان فيلم در تهران و آغاز دوران طلايي دوبلاژ در ايران بود.پيشرفت دوبله در ايران با توجه به حساسيت و دقت فراوان دوبلورهاي وقت شرايطي را پيش آورد كه دوبله ايران، به واسطه كيفيت خوب و استقبال مخاطبان به دوبله اي شاخص و تاثيرگذار در دنيا تبديل شود.اما متاسفانه در سال هاي اخير دوبله فيلم ها و سريال ها با دقت و جذابيت گذشته صورت نمي گيرد و بهترين فيلم هاي سينماي جهان به واسطه شتاب زدگي و زمان كم و افزايش تعداد فيلم ها، در چند ساعت دوبله و روانه بازار مي شوند يا روي آنتن شبكه هاي مختلف سيما مي روند.اين دوبله ها كه داراي اشكالات بسياري نيز در سطح كار حرفه اي هستند، اين روزها دنياي فيلم ها و سريال هاي خارجي ما را از آن خود كرده اند. اين در حالي است كه كمترين نظارت ها در دوبله آن ها صورت مي گيرد و سربالايي كميت ، دوبله ايران را به سراشيبي كيفيت انداخته است.
|
+| نوشته شده توسط
احمد صبریان در جمعه بیست و هفتم اردیبهشت 1387
|
